Từ người lính rồi đến nhà khoa học, bằng sự khao khát tìm đến tri thức, Hồ Tú Bảo đã phấn đấu không ngừng để trở thành một trong những nhà khoa học ứng dụng hàng đầu Việt Nam.
Một trong những chuyên gia hàng đầu về AI mà AITECH được hợp tác 2 năm qua.
Bất kỳ ai làm việc cùng GS Hồ Tú Bảo cũng đều học được rất nhiều điều từ một nhà khoa học gốc lính: Giọng nói nhẹ nhàng, khiêm tốn, toát lên sự gần gũi chân tình nhưng cũng đầy tâm huyết. Thực sự tất cả chúng tôi đã học được từ giáo sư những điều tuyệt vời
GS Hồ Tú Bảo – từ AK đến AI và chân dung nhà khoa học gốc lính
Dừng chân bên suối nước reo / Nhìn trời
cao trong xanh lồng lộng / Bông hoa rừng thơm mát, phải đất nước cho ta
/ Mẹ yêu con gửi tình trong hoa bát ngát…
Lời ca khúc “Bài
ca trên cánh võng” của Nguyên Nhung gần 50 năm trước đã đưa chàng sinh
viên Hồ Tú Bảo vào chiến trường Quảng Trị khốc liệt. Và nay, bài hát ấy cùng
nhiều ca khúc cách mạng khác vẫn được GS.TS Hồ Tú Bảo nghêu ngao trong
những phút thư giãn sau giờ làm việc căng thẳng.
Cầu nối khoa học Việt – Nhật
GS.TS Hồ Tú Bảo sinh
năm 1952 tại Hà Nội, hiện làm việc tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến
Nhật Bản (Japan Advanced Institute of Science and Technology), đồng sáng lập
Trung tâm Xuất sắc John Von Neumann (ĐH Quốc gia T.PHCM).
Năm 1971, sau khi
học hết năm thứ hai khoa Toán tại ĐH Sư phạm Hà Nội, ông cùng những chàng trai
Hà thành lên đường nhập ngũ.
“Mình vào lính năm
1971, đến 1972 cùng sư đoàn vào chiến trường Quảng Trị. Hồi đó, mình và nhiều
thanh niên đi bộ đội hoàn toàn là một lẽ tự nhiên, đi vì sự nghiệp chống Mỹ,
thống nhất đất nước. Chiến trường khốc liệt chứ không lãng mạn như bài hát đâu,
ở Quảng Trị chỉ nằm hầm, chẳng mấy khi được nằm võng”, ông nhớ lại.
 |
|
Chàng binh nhì Hồ Tú Bảo những ngày đầu nhập |
Đến năm 1974, Hồ Tú
Bảo bị thương, được chuyển về hậu phương học tiếp. Lúc đó, Bộ trưởng Tạ Quang
Bửu, với nhãn quan chiến lược và tầm nhìn xa, cho xây dựng khoa Toán –
Lý của ĐH Bách khoa Hà Nội với định hướng khác các khoa Toán và
Lý của ĐH Tổng hợp vốn gắn nhiều ứng dụng, với những hướng phát triển thời
đại của KH&CN như điều khiển học, tin học, vật liệu mới…
Hồ Tú Bảo đã chọn Bách
khoa để học tiếp và sự lựa chọn đó đã đem đến cho đất nước nhà khoa
học ứng dụng Hồ Tú Bảo hôm nay.
Sau khi tốt nghiệp
khoa Toán – Lý, ĐH Bách khoa Hà Nội, Hồ Tú Bảo làm việc tại Viện Công nghệ
Thông tin của GS Phan Đình Diệu, thuộc Viện Khoa học Việt Nam (nay là Viện Hàn
Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam). GS Diệu có nhiều định hướng và gợi ý cho
Hồ Tú Bảo về các hướng nghiên cứu.
Đầu những năm 1980,
sau khi thi đỗ nghiên cứu sinh, Hồ Tú Bảo nhận học bổng nghiên cứu ở Paris,
Pháp. Sau khi học thạc sĩ về xử lý ảnh, theo gợi ý của GS Phan Đình Diệu, “nếu
có thể Bảo nên chuyển qua học về trí tuệ nhân tạo vì đó là tương lai của tin
học”, ông chuyển qua nghiên cứu về AI.
Ông bảo vệ xong luận
án, về nước đầu năm 1987. Trong khi xây dựng nhóm nghiên cứu về hệ chuyên gia,
tình cờ Hồ Tú Bảo đọc được bài báo với tiêu đề “Expert systems in Japan” của
tác giả Setsuo Ohsuga.
Thấy họ làm nhiều việc
giống mình nhưng ở trình độ cao hơn, ông gửi thư trao đổi kết quả, xin thêm tài
liệu và nhận được một loạt bài báo từ Nhật Bản. Khi đó, ông mới biết tác giả
Ohsuga là GS đầu ngành AI của Đại học Tokyo danh tiếng và là Chủ tịch Hội Trí
tuệ Nhân tạo Nhật Bản.
 |
|
GS Hồ Tú Bảo (trái) |
Năm 1990, nước Nhật
đăng cai hội nghị đầu tiên của vùng châu Á – Thái Bình dương về AI (hội nghị
PRICAI) và GS Ohsuga mời Hồ Tú Bảo vào ban chương trình. Khi bài báo của ông
được nhận, ban tổ chức hỗ trợ ngay 1.000 USD để Hồ Tú Bảo có thể đến
Nagoya tham dự hội nghị rất lớn này, và trình bày báo cáo, tham gia triển lãm
giới thiệu hệ chuyên gia TESOR, sản phẩm của nhóm nghiên cứu.
Năm 1993, ngay sau khi
thành lập, Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Nhật Bản (JAIST) muốn mời hai
nhà khoa học nước ngoài tham gia dự án về AI và nhờ GS Ohsuga giới thiệu. Hồ Tú
Bảo là một trong số hai người đó (cùng một giáo sư từ châu Âu).
Khi ấy, GS Setsuo
Ohsuga viết thư giới thiệu: “Tôi nghĩ anh là giáo sư đầu tiên từ Việt Nam đến
Nhật Bản. Hy vọng anh có thể là cây cầu nối hai đất nước”. Sau này, ngẫm lại
lời giới thiệu đó, ông chỉ dám nhận cho mình vế sau. GS Bảo vui vì ông đã cố
gắng kết nối cho nhiều sinh viên Việt Nam có cơ hội học tập tại đây.
Sau 5 năm, dự án kết
thúc, ông chuẩn bị về nước thì JAIST mở trường thứ ba về Khoa học Tri thức. Họ
mời Hồ Tú Bảo là GS phụ trách phòng thí nghiệm về khai phá dữ liệu (Data
mining).
Được sự đồng ý của cơ
quan, với nhiệm vụ làm cầu nối giữa hai bên, Hồ Tú Bảo tiếp tục công việc tại
JAIST, trong khi vẫn là cán bộ nghiên cứu của Viện Hàn Lâm Khoa học và Công
nghệ Việt Nam cho đến gần đây.
Hồ Tú Bảo bảo vệ luận
án tiến sĩ vào năm 1987 và luận án tiến sĩ khoa học năm 1998 tại ĐH Paris 9,
Pháp, đều về ngành Trí tuệ nhân tạo, chuyên ngành Học máy.
Hết lòng với thế hệ trẻ
Từ một người lính, sau
đó là sinh viên, bằng sự khao khát tìm đến tri thức và khoa học, Hồ Tú Bảo đã
phấn đấu không ngừng để trở thành một trong những nhà khoa học ứng dụng hàng
đầu của Việt Nam.
Từ 1993 đến nay, năm
nào, GS Bảo cũng về nước vài lần để tham dự và tổ chức các hội nghị khoa học,
đề tài nghiên cứu, tham gia giảng dạy, đào tạo thế hệ trẻ.
 |
|
Sau nhiều năm làm việc tại Nhật, GS Hồ Tú Bảo về nước và dành |
Năm 2006, nhận lời mời
của giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, ông tham gia nhóm xây dựng đề án thành lập
Trung tâm Xuất sắc John Von Neumann, gồm Cao Hoàng Trụ, Dương Nguyên Vũ, Hồ Tú
Bảo, và sau đó có thêm các GS Phạm Hi Đức, Đồng Thị Bích Thủy.
Trách nhiệm giám đốc
JVN từ lúc thành lập đặt lên vai GS Dương Nguyên Vũ. Đến năm 2017, GS Hồ Tú Bảo
được bổ nhiệm làm giám đốc JVN, tiếp tục những công việc mà đồng nghiệp Dương
Nguyên Vũ để lại.
GS Hồ Tú Bảo là niềm
tự hào của các học sinh chuyên Toán, minh chứng sống cho sự sáng suốt của lãnh
đạo cấp cao về thành lập các lớp chuyên Toán. Chỉ riêng lứa đồng niên với Hồ Tú
Bảo đã đóng góp cho đất nước những nhà khoa học, nhà giáo hàng đầu Việt Nam như
Ngô Việt Trung, Nguyễn Tự Cường, Đinh Dũng, Doãn Minh Cường…
GS.TS Hồ Tú Bảo là
niềm tự hào của những người lính, đã thấm nhuần triết lý “đất nước lâm nguy,
thất phu hữu trách”, xếp bút nghiên ra trận đầy lãng mạn và lý tưởng, như lời
của thiếu tướng, Anh hùng LLVT Lê Mã Lương: “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận
tuyến đánh quân thù”. Chiến tranh kết thúc, những người lính lại trở về với
giảng đường, tiếp nối giấc mơ học vấn và tiếp tục cống hiến cho đời.
Cho quê ta hết giặc / Bao em thơ yên ngủ / Về anh ru
dưới bóng dừa.
GS Hồ Tú Bảo có những
suy nghĩ, kiến giải sâu sắc về khoa học và vai trò của khoa học trong cuộc
sống. Ông nói công bố quốc tế không phải mục đích tối thượng của khoa học.
Khoa học suy cho đến
tận cùng phải xuất phát từ cuộc sống và phục vụ cuộc sống. Trong trào lưu mà
người người, nhà nhà nói về cách mạng công nghiệp lần thứ tư, ông là một trong
số ít những người hiểu thật, nói thật chứ không “chém gió”.
Ông nói: “Chỉ một số
ít quốc gia sẽ thắng và thu về tất cả”, ngắn gọn, súc tích mà đầy đủ. Nói cách
mạng công nghiệp lần thứ tư nhưng cái đột phá về công nghệ số dẫn đến sự thay
đổi ở mọi mặt của xã hội, chứ không chỉ trong công nghiệp. Vì sao ta phải
thắng? Làm thế nào để thắng? Không thắng thì sẽ tiếp tục làm thuê sao? Nhưng đó
là việc khó, muốn thắng thì phải làm, phải xây dựng đội ngũ chứ ngồi “chém
gió” thì sao tiến lên?
Một đàn em, đồng nghiệp
của GS Hồ Tú Bảo nhận xét về đàn anh của mình: “Anh Bảo có hơn 3.000 trích
dẫn trên Google Scholar, tính tình ôn hoà, nhã nhặn, luôn có nụ cười tươi, biết
lắng nghe và thông cảm, luôn giúp đỡ người khác.
Anh ấy học chuyên Toán
ĐH Sư phạm Hà Nội, khoá 1, và là niềm tự hào của trường, các cựu học sinh của
trường (mình học khoá 7). Anh Bảo đàn hay, hát giỏi, thỉnh thoảng có chia sẻ
những bài đó trên Facebook”.
Theo Zing.vn
